Z najnowszego raportu SGH i Forum Ekonomicznego wynika, że Polska pozostaje jednym z najsłabiej rozwiniętych państw UE pod względem wdrażania sztucznej inteligencji. Jedynie 5,9 proc. firm zatrudniających co najmniej 10 osób korzysta z rozwiązań AI, podczas gdy średnia unijna wynosi 13,5 proc.
Najczęściej technologia ta trafia do sprzedaży, marketingu i obsługi klienta, ale w sektorach takich jak produkcja czy łańcuch dostaw ponad połowa spółek giełdowych nie planuje jej wdrażania.
Eksperci podkreślają, że AI mogłaby stać się istotnym katalizatorem wzrostu w Europie Środkowo-Wschodniej. Generatywna sztuczna inteligencja może zwiększyć regionalny PKB nawet o 5 proc. rocznie, a w scenariuszu przyspieszonym – o 8 proc. Jednocześnie automatyzacja procesów może wpłynąć na rynek pracy: globalnie AI do 2030 r. stworzy nawet 19 mln nowych etatów, likwidując przy tym 9 mln.
Gospodarka regionu rośnie szybciej niż w starej UE
Raport pokazuje, że w latach 2004–2024 państwa Europy Środkowo-Wschodniej rozwijały się średnio trzykrotnie szybciej niż kraje tzw. starej Unii. Polska była liderem tego wzrostu - jej PKB rósł średnio o 3,8 proc. rocznie w cenach stałych. Eksperci przygotowali również prognozy do 2035 r. W scenariuszu pozytywnym Polska ma zamknąć historyczną lukę dochodową względem Europy Zachodniej i osiągnąć średni poziom PKB per capita państw UE-15. W wariancie ostrzegawczym luka ta może się jednak powiększyć.
Transformacja energetyczna i wyzwania dla Polski
W miksie energetycznym państw regionu dominują paliwa kopalne. Najbardziej uzależniona od nich pozostaje Polska - 88 proc. energii pochodzi z gazu, ropy i węgla. Udział odnawialnych źródeł energii w Polsce wzrósł z 0,8 proc. w 2001 r. do 12,2 proc. w 2023 r., co odpowiada średniej dynamice regionu. Najwyższy udział OZE mają Łotwa i Chorwacja, najniższy - Czechy.
Zdrowie i wydatki publiczne
Raport wskazuje, że polska służba zdrowia należy do najmniej efektywnych w UE. Wydatki publiczne na ochronę zdrowia wynoszą 5,3 proc. PKB - znacznie poniżej średniej w regionie i krajach UE-15, gdzie przekraczają 7 proc. Niska jest także średnia długość życia w zdrowiu (65,5 lat), a śmiertelność możliwa do uniknięcia - wysoka (395,2 zgony na 100 tys. mieszkańców). Negatywnie na kondycję zdrowotną wpływają także styl życia, w tym wysoki odsetek palaczy i duże spożycie alkoholu.
Relacje międzynarodowe i migracje
Autorzy raportu podkreślają, że największym wyzwaniem dla państw regionu po 2019 r. była rosyjska inwazja na Ukrainę oraz fala migracji. Do końca 2024 r. o ochronę za granicą wystąpiło około 7 mln Ukraińców, z czego ponad 1 mln trafiło do Polski. Wskazano również na rosnącą rolę Chin jako dostawcy towarów i spadające znaczenie Rosji w handlu.
Polska w rolnictwie i kondycja młodych
Choć Polska znajduje się na końcu zestawienia pod względem wartości inwestycji w rolnictwie na gospodarstwo (4768 euro), pozostaje liderem eksportu produktów rolno-spożywczych, którego wartość sięgnęła 52,1 mld euro w 2023 r. Optymistycznie wypada natomiast kondycja psychiczna młodych Polaków - 84,8 proc. osób w wieku 16–29 lat deklaruje poczucie szczęścia zawsze lub przez większość czasu.
Opr. wł/pap